LTS : Cứ mỗi kỳ thi về, các phụ huynh và học sinh lại chộn rộn với kết quả học tập của các em. Nhưng những năm gần đây, các phụ huynh và chuyên gia giáo dục lại bắt đầu hoang mang vì... nhiều học sinh giỏi quá. Áp lực và thời gian học hành gia tăng ; nhưng cái giỏi này có thực chất không, có đi đôi với hiệu suất lao động và chất lượng cuộc sống không ?
Tuần Việt Nam mở diễn đàn Thế nào là giỏi và giỏi để làm gì ? Mời các phụ huynh và chuyên gia giáo dục cùng tham gia thảo luận.
***************
Thế nào là giỏi và giỏi để làm gì ?
Học giỏi là trang bị nền tảng kiến thức để giúp bạn tìm được nghề nhưng nó sẽ không có ý nghĩa nếu không giúp bạn đóng góp cho xã hội. Chỉ khi bạn được trang bị những kỹ năng sống bạn mới có thể trở thành người Thành công.
Hạnh phúc không đến khi bạn chỉ học giỏi.
Người Nhật thường nói, giai đoạn quan trọng nhất trong việc hình thành bản chất con người là 3 năm đầu tiên của cuộc đời. Vì vậy, thành bại trong đời người đều bắt nguồn từ thời thơ ấu.
Ký ức đầu tiên của tôi về căn phòng nhỏ bé trên tầng 3 ngôi nhà phố Cầu Đất, Hải Phòng của tôi là cái tủ sách. Như mọi gia đình Việt Nam thời bao cấp, cả gia đình gồm bố mẹ và ba chị em tôi chen chúc trong một căn phòng hơn 20m2 và một khoảng sân thượng chừng 15m2 làm công trình phụ.
Trong khoảng không bé nhỏ ấy, đồ đạc quan trọng nhất có lẽ là cái tủ sách từ chân tường đến trần nhà. Trong tầm tay chúng tôi, bố tôi sắp sách thiếu nhi, sách giáo khoa, còn các tầng trên cùng là tiểu thuyết và những sách dành cho người lớn.
Kỷ niệm êm đềm nhất của tôi có lẽ là những buổi tối thứ bảy, khi bố tôi không phải đi dạy và nằm dịch vài chương Ba người lính ngự lâm hay Bá tước Monte Cristo cho chúng tôi. Trong hoàn cảnh sống nghèo nàn của đất nước thời chiến tranh, bị tách rời với cả thế giới, những câu chuyện phiêu lưu kỳ thú đó đã nuôi dưỡng ước mơ về những vùng đất xa xôi, đẹp đẽ trên thế giới, những con người tài giỏi, kiên cường để mình vươn tới.
Thành tích học tập có ảnh hưởng nhưng không quyết định hạnh phúc con trẻ.
Tôi cũng ao ước lớn lên sẽ học thật nhiều ngoại ngữ để có thể dịch sách như bố mẹ tôi. Những buổi tối mất điện, cả nhà trải chiếu nằm ngoài sân thượng ngắm trăng, bố mẹ tôi kể về kỷ niệm thời thơ ấu.
Bố tôi kể chuyện ông nội tôi dù chỉ là một trung nông trong làng nhưng rất trọng việc học. Ông luôn nhắc nhở bố tôi và bác tôi phải đi học để được hiểu biết, tiến xa hơn đời ông bà tôi, chỉ biết gắn với mảnh ruộng sau luỹ tre làng. Chính vì thế bố tôi đã chăm chỉ học tập để luôn đạt loại Ưu và được học bổng vào học ở trường Albert Sarraut, là ngôi trưởng chỉ dành cho người Pháp và con cái quan lại Việt Nam.
Bố mẹ tôi đều đỗ vào Đại học, việc khá hiếm hoi thời những năm 1960 và trong suốt thời gian làm giáo viên, bất chấp đời sống khó khăn, bận bịu con cái, cả hai đều không ngừng bồi bổ kiến thức của mình.
Chính nhờ chuyên môn vững vàng và lối sống trung thực, nhân ái, bố mẹ tôi được rất nhiều đồng nghiệp, sinh viên yêu quý. Những dịp lễ Tết, 20/11 nhà tôi luôn đông nghịt học sinh cả cũ và mới đến thăm hỏi.
Chúng tôi rất hãnh diện vì được nhiều anh chị học sinh quan tâm, chiều chuộng, nhiều người còn trở thành như anh chị của chúng tôi. Sau này khi đã làm giáo viên, tôi mới hiểu bố mẹ tôi đã cho chúng tôi một di sản quý báu thế nào qua cách sống của mình.
Tôi là chị lớn trong nhà, sau tôi là hai đứa em một trai một gái. Sống trong gia đình có truyền thống học tập, việc yêu thích sách vở, kiến thức đến với tôi một cách rất tự nhiên.
Từ khi tôi bắt đầu đi học bố tôi đã luôn dặn dò là : "Con ơi, nhà mình không giàu cũng không có thế lực gì nên điều duy nhất bố mẹ cho con được là học vấn. Con phải cố mà học vì chỉ có học mới có thể giúp con mở mang tầm mắt, có được cuộc sống tốt sau này. Con là chị lớn, con phải làm gương cho các em con vì "đầu xuôi, đuôi lọt", con mà học hành trôi chảy thì các em con mới tiến bộ được".
..mà đến khi bạn biết sống
Khác với đa phần trẻ em các gia đình khác, tôi rất yêu thích kiến thức, thích sách vở, học hỏi nên việc học tập với tôi khá dễ dàng. Nhưng cá tính tôi chỉ hợp với việc học tự nhiên, không hợp với những cách học ép buộc nên tôi không bao giờ quá xuất sắc.
Sau này khi đi ra nước ngoài, tôi cũng cảm thấy hoàn toàn thoải mái vì họ không yêu cầu học nhồi nhét như Việt Nam. Thời gian học Đại học ở nước ngoài đã mở mang tầm mắt cho tôi, giúp tôi hiểu không nên chỉ tập trung vào học kiến thức như nhà trường và bố mẹ tôi luôn hướng tới mà cần học cả những kỹ năng sống như biết ăn mặc, trang điểm, quản lý tiền bạc, biết giao tiếp, vui chơi…
Chỉ khi con người có hiểu biết toàn diện thì cuộc sống mới có ý nghĩa và giúp được mọi người xung quanh.
Sau này khi đi làm, chứng kiến sự trưởng thành của sinh viên và gặp lại bạn bè cũ, tôi mới nhận ra thành tích học tập có nhưng không phải là tác động quyết định đến hạnh phúc sau này của con trẻ.
Một người thành công, trước hết phải là người hài lòng với cuộc sống của mình và được sống vừa với sức mình. Nếu bị thúc ép, trẻ có thể đạt được một thành tích cao hơn trong ngắn hạn nhưng cả đời sẽ căng thẳng, không có hạnh phúc.
Theo Carnegie Institute of Technology, nhân cách và kỹ năng mềm chiếm tới 85% thành công của con người, kiến thức chuyên ngành chỉ chiếm 15%. Đáng tiếc là cả giáo dục chính thức và giáo dục gia đình ở Việt Nam đều quá chú trọng vào 15% mà bỏ qua 85% cần thiết ấy.
Theo thời gian, ba chị em tôi đều lập gia đình, có con cái. Chúng tôi luôn ý thức dạy con tiếp tục truyền thống học tập của gia đình, nhất là khi anh chị em dâu rể đều là người có học.
Tuy nhiên tôi cũng rất quan tâm dạy con những kỹ năng cần thiết để con có thể sống tự lập và có đời sống phong phú. Dù các cháu đều học chuyên nên khá bận bịu nhưng tôi vẫn thu xếp cho các cháu học đàn, học nấu ăn, khiêu vũ…
Hàng ngày các cháu phải tự dọn dẹp phòng mình, gấp cất quần áo cho cả nhà và giúp mẹ nấu ăn. Chính vì vậy, mặc dù hai vợ chồng tôi thường xuyên phải đi công tác xa nhà lâu ngày nhưng các cháu đều có thể tự lo liệu.
Việc chia sẻ nội trợ làm mẹ con gần gũi thông cảm với nhau hơn dù thời gian đầu các cháu không vui vì bạn bè không ai phải làm cả. Nhưng những kỹ năng này đã giúp các cháu rất nhiều khi đi học ở nước ngoài và khi lập gia đình.
Nhìn lại tôi rất cám ơn bố mẹ đã truyền cho chúng tôi tinh thần yêu thích học tập, sách vở, đã chuẩn bị cho chúng tôi một hành trang học vấn vững vàng để bước vào đời và quan trọng hơn là dạy chúng tôi tự lập, phấn đấu vươn lên trong đời.
Trong khả năng của mình, bố mẹ cũng đã trang bị cho chúng tôi một số kỹ năng sống ban đầu. Tôi may mắn có được một thời gian học tập ở nước ngoài để hiểu sự khác biệt giữa Học giỏi và Thành công để trang bị lại cho các con sau này.
Học giỏi là trang bị nền tảng kiến thức để giúp bạn tìm được nghề nghiệp để nuôi sống bản thân nhưng nó sẽ không có ý nghĩa nếu không giúp bạn đóng góp cho xã hội, qua đó tìm được chỗ đứng trong đời.
Chỉ khi bạn được trang bị những kỹ năng sống như giao tiếp, quản lý tài chính cá nhân, chăm sóc bản thân và người khác và đặc biệt là biết quan tâm đến những người xung quanh bạn mới có thể trở thành người Thành công.
Nguyễn Hoàng Ánh
* Bài viết thuộc bản quyền Chuyên trang Tuần Việt Nam, Báo VietNamNet.
Comments
Post a Comment