Quỹ BHXH thất thoát hơn ngàn tỉ, ai chịu trách nhiệm ?
(NLĐO) - Trong khi cơ quan soạn thảo lo lắng vỡ quỹ bảo hiểm xã hội, đề nghị nâng tuổi nghỉ hưu thì các ĐB Quốc hội chất vấn về chuyện quỹ BHXH thất thoát hơn 1.000 tỉ đồng nhưng đến nay chưa rõ trách nhiệm thuộc về ai.
Thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi sáng 29-5, đại biểu (ĐB) Quốc hội Nguyễn Văn Hưng (đoàn TP HCM) bức xúc việc BHXH dùng tiền cho công ty cho thuê tài chính vay, thất thoát cả ngàn tỉ đồng nhưng đến nay không giải trình rõ trách nhiệm thuộc về ai, lấy đâu tiền bù lại số tiền này ?
ĐB Trần Thanh Hải: Lo vỡ quỹ BHXH nhưng lại tính khắc phục bằng cách đổ lên đầu người đóng bảo hiểm là không công bằng
Đồng tình, ĐB Trần Thanh Hải - Phó Chủ tịch thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho rằng BHXH là cơ quan sự nghiệp nhưng lại được quyền lấy tiền người lao động đóng góp để chi cho việc khác thì cần phải xem lại. Dự thảo luật chưa đưa ra được chế tài đối với trường hợp người sử dụng lao động không đóng bảo hiểm hoặc lợi dụng để chiếm đoạt tiền BHXH. “Tôi thấy có những thay đổi trong dự thảo luật còn gây băn khoăn. Ban soạn thảo lo vỡ quỹ BHXH nhưng lại tính khắc phục bằng cách đổ lên đầu người đóng bảo hiểm là không công bằng” - ông Hải nói.
ĐB Lê Trọng Sang cho biết BHXH đang đầu tư ra ngoài “gớm lắm” nhưng lại mất khả năng thu hồi. “Trước đây tôi hình dung chỉ có doanh nghiệp đầu tư ra ngoài nhưng quỹ BHXH cũng đầu tư ra ngoài ngành. Nếu sử dụng tiền đó vào công trình quan trọng của quốc gia, công cộng, cổ phiếu trái phiếu của nhà nước thì còn được. Còn bây giờ thì lại lo lắng vỡ quỹ” - ông Sang bức xúc.
ĐB Huỳnh Ngọc Ánh thẳng thắn: “Tôi hay bất cứ ĐB Quốc hội nào cũng thế thôi. Mấy bữa nữa tôi nghỉ hưu mà lương hưu thấp hơn thì tôi không chịu. Lúc về hưu mà hưởng lương chỉ bằng 50% bây giờ thì chắc chắn không ai đồng tình rồi. Tôi hỏi nhiều nhà khoa học thì họ đều nói không hiểu nghiên cứu kiểu gì mà lấy năm 2034 vỡ quỹ BHXH và phải điều chỉnh như vậy. Vỡ quỹ hay không vỡ quỹ do anh quản lý. Các anh tính đúng tính đủ, thu đúng, thu đủ để đảm bảo quỹ. Không thể nói lo người về hưu như tôi hưởng nhiều mà phải điều chỉnh”.
Dẫn ra tình trạng nợ bảo hiểm nhiều, chi phí cho đội ngũ làm bảo hiểm quá lớn dẫn tới nguy cơ thâm hụt, thiếu, ông Huỳnh Ngọc Ánh cho rằng nếu giải quyết bài toán hiện nay tốt hơn thì không thể dẫn nỗi lo vỡ quỹ BHXH. “20 năm nữa thế hệ hiện nay mới bắt buộc đóng bảo hiểm thì phải bổ sung vào quỹ. Họ cũng đóng đủ thì sao vỡ quỹ được. Nhiều nhà khoa học nói với tôi rằng câu chuyện ban soạn thảo đề ra không thực tế, không thể từ lo lắng vỡ quỹ bảo hiểm rồi lại nói tới câu chuyện nâng tuổi nghỉ hưu được” - ông Ánh bày tỏ.
"Không khắc phục được chuyện nợ đọng như bây giờ. Bảo hiểm như thuế, đến tháng không đóng thì phải khấu trừ ngay tại ngân hàng" - ĐB Huỳnh Ngọc Ánh đề xuất.
" Công đoàn có quyền khởi kiện bảo hiểm để bảo vệ người lao động nhưng không biết khởi kiện ai?. Công đoàn đại diện cho người lao động mà lại đi kiện doanh nghiệp đóng bảo hiểm, công đoàn có dám kiện giám đốc không, như thế là bất hợp lý ? Tôi đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu lại cách thiết kế, làm sao để đảm bảo đóng đúng, đóng đủ không có chuyện nợ nần như bây giờ. Không thấy có câu nào cơ quan bảo hiểm đi đòi nợ, nếu mai mốt có nợ nần bảo hiểm kiện ra tòa thì chả có luật nào điều chỉnh cả" - ĐB Ánh thẳng thắn.
ĐB Ngô Ngọc Bình (đoàn TP HCM), nhận xét đọc dự thảo Luật BHXH thấy mất đi nhiều hơn được nên cần nghiên cứu lại. "Việc mở rộng đối tượng thì đối tượng thế nào, bởi đi sâu vào mới thấy phần đông người lao động hiện nay rất khốn khó. Quan điểm của Đảng trong nghị quyết 21 Trung ương, mở rộng các hình thức bảo hiểm bắt buộc, tự nguyện nhưng phải bổ sung vấn đề còn bất cập trong bảo hiểm. Như vấn đề tách bảo hiểm xã hội khỏi đơn vị hành chính ra khỏi khu vực doanh nghiệp, sự nghiệp khác, tách riêng luật bảo hiểm với bộ máy công quyền như các nước trên thế giới; đưa nội dung bảo hiểm xã hội vào luật công chức, viên chức, nghĩa vụ quân sự, công an nhân dân, phải quy định về chế độ hưu trí của bộ máy công quyền.
Không đồng tình với đề xuất nâng độ tuổi lao động, ĐB Phạm Khánh Phong Lan (TP HCM) phân tích: Khi còn trong độ tuổi lao động thì không chấp nhận cào bằng lương bởi lúc này là làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu. Nhưng khi đến tuổi nghỉ hưu thì không thể xảy ra câu chuyện có người hưởng lương hưu cao chót vót, cao gấp 3-4 lần so với người khác như hiện nay được. Bà Lan cho rằng đây là vấn đề an sinh xã hội. “Lương của công nhân hiện nay còn không đủ sống thì đừng đòi hỏi có thể giúp họ sống no đủ với lương hưu. Chúng ta phải làm sao để xây dựng chính sách có sự hòa đồng” - bà Lan nêu quan điểm.
Hơn 300 nghìn tỷ vay BHXH được chuyển thành trái phiếu – liệu có an toàn?
Cuối tháng 2/2017, thông tin 324.000 tỷ đồng Chính phủ vay Bảo hiểm xã hội đã được chuyển thành trái phiếu được công bố.
Đến tháng 12/2017, đại diện Kho bạc Nhà nước cho biết bắt đầu từ năm 2018, Kho bạc Nhà nước sẽ tham gia với vai trò là nhà đầu tư thứ cấp trên thị trường trái phiếu chính phủ.
Với việc chuyển 324 nghìn tỷ đồng Chính phủ vay thành trái phiếu – nâng tổng số tiền BHXH cho ngân sách Nhà nước vay dưới dạng trái phiếu lên 369,5 nghìn tỷ đồng, chiếm tới 84,94% tổng quỹ BHXH cho vay (hơn 435 nghìn tỷ đồng) – Chính phủ trở thành “con nợ” lớn nhất của nguồn quỹ an sinh này. (*)
Theo Betsy Graseck, chuyên gia phân tích tài chính cao cấp của ngân hàng đầu tư Morgan Stanley, việc tiền bảo hiểm được chuyển qua trái phiếu kho bạc cho chính phủ vay không phải là điều lạ trên thế giới. Tại Mỹ, Quỹ Uỷ thác An sinh Xã hội, chủ yếu do người dân Mỹ đóng vào để hưởng hưu trí, sở hữu phần lớn nợ của chính phủ Mỹ. Số tiền người được hưởng đóng góp đang diễn ra chỉ chiếm chưa tới 3,05% nguồn quỹ, nên tiền nhàn rỗi được chuyển qua trái phiếu kho bạc, chính quyền vay và trả lãi. Tuy nhiên, các khoản vay nợ của chính phủ Mỹ do Quốc hội giám sát rất chặt chẽ, do Bộ Tài chính quản lý, nên từ quản lý đầu tư đến chi tiêu đầu tư đều được thực hiện rất minh bạch. Các khoản nợ là an toàn do năng lực trả nợ của chính phủ được kiểm soát. Ngoài ra, trái phiếu của chính phủ Mỹ được bảo vệ tránh khỏi lạm phát, gọi tắt là TIPS (Treasury inflation-protected securities).
Tuy nhiên, đối với Việt Nam, việc chuyển tiền thành trái phiếu để chính phủ vay được cho là rủi ro khá lớn khi tính khả tín trong các khoản đầu tư của chính phủ rất thấp, trong khi có nguy cơ lớn đồng VND mất giá do lạm phát.
55 nghìn tỷ đồng là tổng nợ phải trả cho 12 dự án thất thoát, thua lỗ lớn do Bộ Công Thương làm chủ quản (tổng mức đầu tư trên 63,6 nghìn tỷ đồng). Sang năm 2018, dự án muối mỏ kali tại Lào được công bố là dự án ngàn tỷ thứ 13 thua lỗ, gây thất thoát; con số thua lỗ lũy kế tính tới thời điểm dừng triển khai là trên 16 nghìn tỷ đồng. Tầm nhìn lãnh đạo tiếp tục gây sửng sốt khi tân chủ tịch Petro Vietnam Trần Sỹ Thanh đề xuất cho tập đoàn chi thêm tiền để “cứu” dự án của dầu khí, bản chất là rút thêm ngân sách để bù lỗ, cho rằng “nếu đầu tư thêm một số tiền cần thiết thì có thể thu hồi vốn tốt hơn“.
(Trong khi đó, thương vụ chuyển nhượng cổ phần Sabeco – một thương hiệu Việt – được cho là thương vụ để “con voi lọt lỗ kim” khi tập đoàn đồ uống Thái Lan – ThaiBev có thể dễ dàng vượt qua rào cản kỹ thuật 49% room ngoại – thành lập một công ty được xác định là công ty Việt Nam và mua toàn bộ cổ phần chào bán của Bộ Công thương. Bán Sabeco thành công, Bộ Công Thương thu về gần 110 nghìn tỷ đồng).
Về rủi ro lạm phát, theo Betsy Graseck, đồng tiền VND đang mất giá quá nhanh so với đồng USD của Mỹ: tính từ đầu năm 2018 tới nay, tỷ giá đồng VND đã giảm 0,24% so với đồng USD. Cùng thời gian, tỷ giá đồng VND giảm tới 3,02% so với đồng Yuan của Trung Quốc (đối với dự án đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông, trung bình một năm Việt Nam phải trả nợ cho Trung Quốc khoảng 650 tỷ đồng vốn vay). Đối với Nhật Bản – quốc gia cho Việt Nam vay ODA nhiều nhất, bên cạnh hai tổ chức Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), đồng JPY lại tăng giá khá mạnh, từ 6,53% đến 6,54% so với đồng VND. Trong khi đó, Thái Lan – quốc gia đang thực hiện chiến lược thâm nhập mạnh vào thị trường Việt Nam từ nông sản tới hàng tiêu dùng, ô tô…, thì đồng baht lại đang tăng giá tới 1,18% so với Yuan, tăng 1,45% so với JPY, tăng 3,40% so với USD, và tăng 4,35% so với VND, tính từ đầu năm 2018 cho tới nay.
Với việc lạm phát đang tăng nhanh, đồng tiền VND mất giá, cộng “tiền sử” đầu tư thất thoát thua lỗ như hiện nay, thì lời khẳng định của đại diện Bộ tài chính rằng quỹ BHXH vẫn an toàn khi chuyển 324.000 tỷ thành trái phiếu vì bản chất đều cho Chính phủ vay, nên hiểu “an toàn” theo nghĩa đã rõ “con nợ” là ai, chứ không phải khả năng trả nợ hay các khoản đầu tư, quản lý nguồn vốn được đảm bảo minh bạch.
Liệu có xảy ra bi kịch rằng người dân Việt sau này sẽ phải gánh thuế phí cao hơn nữa là để trả giúp gần 400 nghìn tỷ đồng do chính phủ vay mượn từ tiền bảo hiểm hay không, điều này cần xét xem tính trách nhiệm và hiệu quả đầu tư được thực hiện tới đâu.
Vĩnh Long
(*) Các khoản đầu tư còn lại: hơn 59.000 tỷ đồng, tương đương 13,7% tổng quỹ, cho các ngân hàng thương mại vay; 6.000 tỷ đồng, tương đương 1,38% tổng quỹ, cho dự án thủy điện Lai Châu vay, theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước công bố vào tháng 2/2017.
Comments
Post a Comment